W 2015 roku przypadała okrągła – 150 rocznica doprowadzenia kolei do Lubania i włączenia miasta w kontakt ze światem.

fot. 1 Lubańska stacja kolejowa, pocztówka z 1901 r., zbiory J. KulczyckiJak już wspomniałem w poprzedniej części tego cyklu (150 lat Kolei w Lubaniu) w 2015 roku przypadała okrągła – 150 rocznica doprowadzenia kolei do Lubania i włączenia miasta w kontakt ze światem. Tutaj zaczęły się schodzić ważne linie kolejowe z Drezna, Berlina oraz miast sudeckich. Miało to olbrzymie znaczenie dla rozwoju gospodarczego Lubania, który stał się z czasem ważnym ośrodkiem produkcyjnym w regionie. Otwarcia pierwszej linii kolejowej i lubańskiego dworca dokonano w roku 1865.

W ciągu następnych dwóch lat pobudowano również inne obiekty stacyjne. Po zachodniej stronie dworca kolejowego oddano do użytku: magazyny towarowe, rampy, dźwig, wagę wagonową i place składowe. W południowej części stacji ulokowano magazyn lodowy, a dalej, pomiędzy torami do Zgorzelca i Węglińca wybudowano pierwszą parowozownię na sześć stanowisk. Obok niej stanęła czworokątna wieża wodna, przykryta dwuspadowym dachem. W roku 1887 oddano do użytku drugą, znacznie większą parowozownię wachlarzową na 21 stanowisk. Rozbudowie uległ również węzeł kolejowy Lubań, za sprawą budowy linii kolejowej, długości 10,8 km, do Leśnej (1896). Do wyprowadzenia jej ze stacji wykorzystano istniejącą bocznicę do kamieniołomów na Księginkach. Wtedy też rozbudowano stację o obiekty znajdujące się pomiędzy dworcem a obrotnicą, służące jako budynek administracyjny i noclegownia drużyn pociągowych.

fot. 2 Dorożki przed stacją kolejową w Lubaniu, fragment pocztówki z 1914 r., zbiory J. Kulczyckifot. 3 Dorożki przed stacją kolejową w Lubaniu, fragment pocztówki z  1914 r., zbiory J. Kulczyckifot. 4 Peron po stronie zgorzeleckiej na lubańskiej stacji, pocztówka z 1920 r., zbiory J. Kulczycki Na początku XX w. zmodernizowano układ torowy stacji, zwiększając liczbę torów dodatkowych, budując nastawnie i scentralizowane urządzenia sterowania ruchem. Dobudowano też drugi tor kolejowy na trasie Lubań-Jelenia Góra, a kilka lat później na trasie Lubań-Zgorzelec (do 1907 r.). W kolejnych latach rozbudowano dodatkowe rozjazdy i zwiększono liczbę torów głównych po obu stronach dworca. Wybudowano też kilka torów do załadunku i wyładunku towarów po stronie południowo-zachodniej. W 1910 r. oddano do użytku nową wieżę wodną o pojemności 300 m3. Tuż przed wybuchem I wojny światowej rozpoczęto pierwsze prace związane z elektryfikacją stacji. Udało się jednak postawić wtedy jedynie słupy do podwieszania sieci trakcyjnej. W latach 20-tych XX wieku do lubańskiej lokomotywowni zostało przydzielonych sześć podwójnych zespołów wagonów silnikowych z napędem akumulatorowym. Na stacji urządzono punkt ładowania akumulatorów tych pojazdów. W 1917 r. powstała na lubańskiej stacji podstacja zasilająca sieć trakcyjną 15kV 16 2/3Hz. W związku z elektryfikacją rozbudowano pierwszą halę lokomotywowni o halę dla wagonów motorowych.

fot. 5 Pociąg pośpieszny przy ul. Dworcowej w Lubaniu, pocztówka z 1923 r., zbiory autorafot. 6 Pociąg pośpieszny przy ul. Dworcowej w Lubaniu 2, pocztówka z 1923 r., zbiory J. Kulczycki Pierwszą trasę kolei elektrycznej z Lubania w kierunku Jeleniej Góry oddano do użytku w roku 1922. Kolejne zelektryfikowane odcinki oddano w 1923 r. ( do Zgorzelca) i w 1928 r. (do Węglińca i do Leśnej). Pod koniec lat 30-tych XX w. lubański węzeł kolejowy dysponował już: trzytorową halą lokomotyw elektrycznych, dwutorową halą wagonów motorowych, 2 obrotnicami, 2 magazynami towarowymi, 4 nastawniami, 2 wagami wagonowymi, 2 rampami ogólnodostępnymi, 4 ogólnodostępnymi placami składowymi i wieżą wodną. Podczas II wojny światowej lubański węzeł kolejowy bardzo ucierpiał. W wyniku walk zniszczeniu uległy zabudowania stacyjne, dworzec kolejowy, parowozownia i hale zakładów naprawczych. Po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do odbudowy i uruchamiania linii kolejowych. Już w czerwcu 1945 r. oddano linię kolejową do Leśnej. W pozostałych miesiącach przywrócono połączenia z Węglińcem, Zgorzelcem i Jelenią Górą.

autor: Janusz Kulczycki - naszeluzyce.pl.

Za pomoc w przygotowaniu art. dziękuję p. Michałowi Sibilskiemu Więcej na ten temat: Michał Sibilski, Historia kolei żelaznej w Lubaniu, Świat kolei, nr 12/2014.