100 rocznica Wielkiej Wojny na lubańskiej ziemi. 8 maja 2016r. ustawiony został na swoim pierwotnym miejscu pomnik poświęcony niemieckim żołnierzom poległym podczas I wojny światowej.

Ku pamięci mieszkańcom powołanym wówczas do wojska w I Wielkiej Wojnie Światowej z miejscowości Szyszkowa (niem. Örtmannsdorf), został wystawiony pomnik poświęcony niemieckim żołnierzom poległym podczas I wojny światowej.

Ustawiony ponownie Pomnik wojenny w Szyszkowej

28 maja 2016r. ustawiony został na swoim pierwotnym miejscu pomnik poświęcony niemieckim żołnierzom poległym podczas I wojny światowej. Całą akcję jego odkrycia, oczyszczenia i ustawienia przeprowadzili strażacy z Ochotniczej Straży Pożarnej w Szyszkowej wraz ze Stowarzyszeniem Miłośników Górnych Łużyc w Lubaniu. Musiało jednak minąć dużo lat od zakończenia wojny, by Polacy nie wzdragali się na widok niemieckich śladów w swej nowej ojczyźnie i by zaakceptowali historyczną prawdę, że tu przed nami mieszkali ludzie narodowości niemieckiej.

Po zakończeniu I wojny światowej - która pochłonęła 8,5 mln istnień - wszystkie strony konfliktu uhonorowały jej ofiary. Formą tego upamiętnienia były najczęściej licznie stawiane pomniki i obeliski z nazwiskami poległych. Niemcy, którzy w wyniku działań zbrojnych 1914-1918 stracili ok. 2 mln żołnierzy (zabitych i rannych), również oddali cześć swoim poległym.

fot. 1 Pomnik wojenny w Szyszkowej, fragment pocztówki z 1925 r., zbiory J. KulczyckiPrawie w każdej niemieckiej miejscowości stawiano pomniki a w kościołach zawieszano stosowne pamiątkowe tablice. Czyniono tak, by przyszłym pokoleniom przypominać o ogromnej daninie krwi zwykłych obywateli, złożonej na ołtarzu szalonych wizji świata elit politycznych. Pomniki fundowane były przez lokalne organizacje kombatanckie, parafie oraz oczywiście rodziny poległych żołnierzy. Stawiano je najczęściej w formie skromnego obelisku wykonanego z betonu lub kamienia (najczęściej piaskowca i granitu), na którym pierwszoplanowymi elementami były: pamiątkowy tekst, data 1914-1918 oraz nazwiska poległych żołnierzy - często z datami ich urodzin i śmierci oraz (rzadziej) miejscem śmierci. Dla podkreślenia wojskowego charakteru obelisku, umieszczano na nim różne symbole, np. krzyże żelazne, wieńce z liśćmi dębu, miecze lub hełmy. Jego zwieńczeniem nierzadko bywał krzyż, pruski orzeł lub figura bolejącego anioła. Pomniki ogradzano najczęściej kolumnadą z łańcuchem, bądź płotem z kutej stali. Sadzono też przy nich ozdobne krzewy i drzewa.

Pomnik w Szyszkowej poświęcony poległym niemieckim żołnierzom w Wielkiej Wojnie odsłonięty i poświęcony został 25 czerwca 1922 r. Stał tak do 1945 r. przy głównej drodze przecinającej wieś. Pierwsi polscy osadnicy, którzy przybyli tu po zakończeniu wojny obalili ten "symbol pruskiego militaryzmu".

Przez kolejne lata zapomniane kamienne części obelisku pokryła ziemia i dzikie krzewy. Po odkopaniu i podniesieniu pomnika okazało się, że główna jego płyta zachowała się o dziwo w całości w bardzo dobrym stanie. Jej centralną część zdobi kamienny miecz, po bokach którego u dołu wykuto dwa krzyże żelazne, wyżej zaś - imiona i nazwiska oraz daty śmierci 27 mieszkańców Szyszkowej, poległych i zmarłych pomiędzy 1914 a 1919 rokiem. Wnętrza liter i cyfr wypełniono dla kontrastu czarną farbą. Lista ofiar ułożona została według dat śmierci. Otwiera ją Paul Richter, który poległ we Francji już we wrześniu 1914 r. Ostatnia ofiara - Wilhelm Kiesler - zmarła w kwietniu 1919 r. w swoim rodzinnym domu w Szyszkowej, prawdopodobnie w wyniku odniesionych ran.

fot. 2 Odnowiony Pomnik wojenny w SzyszkowejW przedwojennym wydawnictwie z Leśnej "Laubaner Heimatkalender" z roku 1926 odnalazłem dodatkowe informacje o poległych żołnierzach z Szyszkowej. Dziś już wiemy kiedy się urodzili, jaki wykonywali zawód przed powołaniem do wojska, do jakiego pułku zostali przydzieleni, oraz gdzie (w jakiej miejscowości) ponieśli śmierć lub zmarli z odniesionych ran (np. w lazaretach polowych). Jednym z nich był urodzony w 1889 Traugott Hagen, nauczyciel, który wcielony został do lubańskiego 19 pułku piechoty. Wraz ze swoim pułkiem wyruszył na front zachodni do Francji. Tam w dniu 5 maja 1915 r. poległ pod Verdun, gdzie stoczono najkrwawszą bitwę w historii świata. Inni, których nazwiska wykuto w szyszkowskim piaskowcu zginęli również we Francji: pod Laon, Reims, Saint Quentin, Les-Sparges, we Flandrii, a nawet w Rosji i na Ukrainie. Wszystkie szczegółowe dane o każdym poległym żołnierzu znajdziemy na tablicy, która ustawiona zostanie przy pomniku w Szyszkowej. Dziękuję bardzo strażakom z Ochotniczej Straży Pożarnej w Szyszkowej za pomoc w odkryciu i postawieniu pomnika: Stanisławowi Witwickiemu, Piotrowi i Krzysztofowi Suśniak, Tadeuszowi Walenista, Sławomirowi Hylińskiemu, Zygmuntowi Świrskiemu, Janowi Andrzejewskiemu i Sebastianowi Kokocińskiemu.

Ustawianie pomnika wojennego w Szyszkowej

Ustawianie  Pomnik wojenny w SzyszkowejKonic pracy w ustawianiu Pomnik wojenny w SzyszkowejJanusz Kulczycki - naszeluzyce.pl