Od wielu lat zbieram dawne lubańskie gazety. Dziś przeglądając swoje zbiory mogę śmiało powiedzieć, że nasze wydawnictwa były przed wojną znaczącym potentatem na rynku prasowym ówczesnych Łużyc i Śląska.

 

fot. 1 Najstarsza gazeta w zbiorze - Wöchentlicher Anzeiger z 1836 r., zbiory J. KulczyckiW niewielkim mieście Lubań wychodziło wtedy kilka poczytnych tytułów rywalizujących ze sobą przez dziesięciolecia. Wśród kilkudziesięciu egzemplarzy wybrałem te najciekawsze. Perełką w moich zbiorach (fot. 1) jest drukowana na czerpanym papierze miejscowa gazeta z 4 grudnia 1836 r.! o nieco przydługim tytule: Wöchentlicher Anzeiger für die Königlich Preuß. Kreis-Stadt Lauban und ihre Umgegend (Kurier Tygodniowy dla Królewsko-Pruskiego Miasta Powiatowego Lubań i Jego Okolic). Pierwszy numer tego tygodnika pojawił sie na rynku 4 października 1817 r. Jego wydawcą był Max Baumeister, a drukarnia mieściła się przy ul. Rosengasse (obecnie ulica ta nie istnieje, niegdyś łączyła dzisiejszy Plac Strażacki z ul. Spółdzielczą).

W roku 1845 Kurier Tygodniowy zmienił swoją szatę graficzną. Na stronie tytułowej w miejscu dawnego miejskiego herbu umieszczono pruskiego orła w koronie, siedzącego na gałązkach lobelii. Oryginalny egzemplarz tej gazety z 3 grudnia 1851 r. posiadam również w swoich zbiorach (fot. 2).

fot. 2 Wöchentlicher Anzeiger z roku 1851, zbiory J. Kulczycki

W tym czasie Lubań posiadał już drugi tygodnik - Der Laubaner Bote (Goniec Lubański), drukowany przez braci Scharf. Udało mi się zdobyć unikatowy egzemplarz Gońca Lubańskiego również z 3 grudnia 1851 r.! (fot. 3).

fot. 3 Der Laubaner Bote z 1851 r., zbiory J. Kulczycki

W latach 60. XIX w. Kurier Tygodniowy zmienił swój tytuł na Laubaner Anzeiger ( Kurier Lubański) i zaczął ukazywać się dwa, a później trzy razy w tygodniu. Nowa gazeta zwiększyła swoje wymiary i zmieniła szatę graficzną. Drukarnia i wydawnictwo mieściły się przy ul. Greiffenbergerstrasse (obecnie ul. Warszawska). Prezentowane egzemplarze tej gazety (fot. 4 i 5) pochodzą z lat: 1869 i 1916).

fot. 4 Laubaner Anzeiger z 1869 r., zbiory J. Kulczyckifot. 5 Laubaner Anzeiger z 1916 r., zbiory J. Kulczycki

Na początku lat 20. XX w. gazeta wychodziła jako dodatek do Görlitzer Nachrichten (Wiadomości Zgorzeleckie). W 1924 r. właściciel drukarni Bruno Ostermann założył nowe pismo noszące tytuł Laubaner Neuesten Nachrichten (Najnowsze Wiadomości Lubańskie), wydawane w drukarni przy ul. Zeidlerstrasse (obecnie ul. Izerska).

W I połowie XX w. w Lubaniu wydawane były jeszcze inne pisma. W roku 1869, z inicjatywy drukarza Alfreda Ludwiga wychodziła przy ul. Naumburgerstrasse 33 (obecnie ul. Wrocławska) - Laubaner Zeitung (Gazeta Lubańska). Tytuł nowej gazety ozdobiony został herbem miasta. Początkowo pismo dostarczano czytelnikom raz w tygodniu, z czasem przekształcono je w dziennik. Z wielu zachowanych egzemplarzy tego dziennika prezentuję dziś numery z lat: 1888 i 1901 (fot. 6 i 7).

fot. 6 Laubaner Zeitung z 1888 r., zbiory J. Kulczyckifot. 7  Laubaner Zeitung z 1909 r., zbiory J. Kulczycki

W roku 1880 mieszkańcy Lubania otrzymali trzeci dziennik - Laubaner Tageblatt ( Lubańska Gazeta Codzienna). Wydawcą dziennika był Carl Valentin Goldammer, który założył nowoczesną drukarnię przy ul. Poststrasse 6 (obecnie ul. Bankowa). Lubańska Gazeta Codzienna stała się z biegiem lat najbardziej poczytną gazetą w mieście, osiągając nakład 8000 sztuk. Egzemplarz tej gazety z 1888 r. posiadam również w swoich zbiorach (fot. 8). Szczupłe ramy tego artykułu nie pozwalają na pokazanie pozostałych miejskich tytułów, takich m.in. jak: Kreis-Blatt (Gazeta Powiatowa) czy Laubaner Landbund (Lubański Związek Chłopski).

fot. 8 Laubaner Tageblatt z 1888 r., zbiory J. Kulczycki

Autor: Janusz Kulczycki